آیینه پژوهش - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ١٩ - نامه ها

نامه ها



ضمن عرض ارادت و درخواست توفيقات بيش از پيش براى همه دست اندركاران آن مجله وزين كه به نظرم هم اكنون در بُعد نقد كتاب, كتابشناسى و اطلاع رسانى در حوزه فرهنگ اسلامى بى نظير و يا كم نظير و خلأ پركن است و حقاً مقالات محققانه اى دارد, متذكر مى شود: مدتى است تصميم داشتم تشكرات قلبيم را درمورد تلاش ارزشمند شما در اين راستا ابراز دارم ولى توفيق انجام اين وظيفه مهم حاصل نمى شد تا آنكه شماره يازده مجله رسيد و از دو اثر ناچيز اينجانب, (علم حديث), و (تاريخ فرهنگ و تمدن اسلامى) ذكرى در آن به ميان آمده بود. از اين رو فكر كردم اگر در اين تشكر مضاعف قصور بورزم, در زمره (كافران) خواهم بود. از خداوند متعال براى صاحب امتياز و مدير مسؤول و سردبير همه عزيزانى كه چنين مجله مفيد و ارزشمندى را به فرهنگدوستان تشنه پژوهش عرضه مى فرمائيد, صميمانه آرزوى توفيق مى كنم.
زين العابدين قربانى
شماره يازده مجله عز وصول ارزانى داشت, و مانند ديگر شماره هاى آن ممتع بود. از خداوند متعال مزيد توفيق دست اندركاران را خواهانم. آنچه موجب شد با نوشتن اين نامه دقيقه هايى از وقت شما را بگيرم نقدى است كه به قلم آقاى اسفنديارى در شماره يازده آمده است. نقد كتاب و روشن ساختن مواضع قوت و ضعف نويسنده, پسنديده و بلكه ضرورى است. اما بسيار بجاست كه در آن همه حدود رعايت شود. در اين نقد, خامه انتقاد كننده تند بود, و اگر ملايمتر نوشته بودند شايسته تر مى نمود. بسيارى از خرده گيريها درست است و موارد ضعف مؤلف, كتاب, روشن.
سيد جعفر شهيدى.
در شماره ٩ ص٥٢ ـ ٥٣ مجله آينه پژوهش از تصحيح (مسالك) و نسخه هايى كه مصححان از آنها استفاده مى كنند سخن به ميان آمده است كه لازم است در اين زمينه نكاتى را يادآورى كنم: نسخه هاى ارزنده ديگرى ـ بجز آنچه مصححان از آنها استفاده كرده اند و بعضاً بهتر از نسخ مورد اعتماد مصححان ـ در دست است من جمله:
١ ـ شماره ٧٦٢ كتابخانه مركزى دانشگاه تهران, از جمله كتب اهدايى مشكاة, كه فضل الله كعبى عراقى به تاريخ ٢٣/ج١/٩٥٥ نوشته و تا اواسط جلد را با خود شهيد ثانى و قسمتى ديگر را با كسى ديگر مقابله كرده است. (فهرست مشكاة ج٥, ص٢٠٣٧).
٢ ـ شماره ١١٢١ كتابخانه مركزى دانشگاه تهران, از جمله كتب اهدايى مشكاة (فهرست مشكاة, ج٥/٢٠٣٨) مورخ ٩٦٦ و مقابله شده در سال ٩٧٠.
٣ ـ شماره ٤٦٤٦ كتابخانه مجلس شوراى اسلامى (فهرست ج١٣/٣٤ ـ ٣٥)
٤ ـ شماره ٦٤ فقه مدرسه نواب مشهد, مقابله شده با اصل در ٩٦٩.
٥ ـ نسخه اى از كتابخانه حاج هدايتى معرفى شده در تراثنا شماره ٤ ص١٣٢, كه شاگرد شهيد حسين بن مسلم, در ماه رجب ٩٥٧ آن را نوشته است.
و برخى نسخه هاى ديگر كه براى اطلاع از آنها رجوع كنيد به: مقدمه اى بر فقه شيعه ص١٨٣ ـ ١٨٤.
در همان شماره آينه پژوهش ص٥٣, ذيل (نسخه هاى معتمد) آمده است: (نسخه كتابخانه آيت الله العظمى نجفى مرعشى ـ قدس سره ـ شامل كتاب العتق تا جهاد نگاشته شده به تاريخ ٩٥١).
كه اولاً تعبير (كتاب العتق تا جهاد) درست نيست زيرا در شرايع و به تبع آن در مسالك, جهاد بعد از عتق نيست بلكه قبل از آن است. ثانياً: ٩٥١, سال تأليف جزء اول مسالك است نه سال تحرير نسخه, و بين اين دو فرق است.
از همه اينها گذشته از برخى شنيده ام كه نسخٌ اصل مسالك در كتابخانه جامع گوهرشاد موجود است كه اگر چنين باشد بايد حتماً آن نسخه اساس كار باشد و نه نسُخ ديگر. و از آنجا كه شهيد ثانى ـ قدس سره ـ بجز مسالك حاشيه اى مختصر هم بر شرايع دارد بهتر است مصححانِ مسالك, آن حاشيه را نيز تصحيح كنند و همراه مسالك به چاپ برسانند تا حاشيه و شرح شهيد بر شرايع يكجا در دسترس قرار گيرد. از خداى سبحان توفيق كسانى را كه به اين كار خداپسندانه دست زده اند مسألت مى كنم. ابوحسن رضوانشهرى سردبيرمحترم مجله ٌ آينه پژوهش
با سلام و تبريك عيد سعيد قربان و آرزوى توفيق شما و همكارانتان, (كتابشناسى توصيفى اخلاق و آداب اسلامى) از جناب آقاى ابوالحسن مطلّبى در شماره ١٠ و ١١ مجله درج شده بود. هر چند گردآورنده محترم مدعى استقراء تام نبوده (بند دوم مقدمه) و ذكر آثار متفكران غير مسلمان نيز جهت مزيد فائده بوده است (بند پنجم مقدمه) ضمن سپاسگزارى از زحمات مؤلف محترم و آرزوى توفيق روزافزون براى ايشان, مشخصات چند كتاب اخلاقى را به عنوان مستدركى بر كتابشناسى ارزنده ايشان, تقديم مى دارم, كه بعضى از آنها از كتابهاى مهم اخلاقى به حساب مى آيند:
١ ـ متون اخلاقى دانشمندان اسلامى,

الف: كتابهاى فارسى
١ ـ اخلاق عالم آرا (اخلاق محسنى), نگاشته محسن فانى كشميرى; تصحيح و پيشگفتار خ. جاويدى. مركز تحقيقات فارسى ايران و پاكستان, اسلام آباد, ١٣٦١, ٢٥١صفحه.
٢ ـ كاوشهاى عقل عملى (فلسفه اخلاق), دكتر مهدى حائرى يزدى, مؤسسه مطالعات و تحقيقات فرهنگى تهران ١٣٦١, ٢٦٩صفحه.
٣ ـ حسن و قبح عقلى يا پايه هاى اخلاق جاودان, بحثهاى استاد جعفر سبحانى, نگارش على ربانى گلپايگانى مؤسسه مطالعات و تحقيقات فرهنگى, تهران ١٣٦٨, ٢٢٦ صفحه.
ب: كتابهاى عربى
٤ ـ كلمة حول فلسفة الاخلاق, محمدتقى مصباح اليزدى, مؤسسه در راه حق, قم, بى تا. ٤٢صفحه.
٥ ـ الاخلاق عند الامام الصادق; محمد امين زين الدين, منظمة الاعلام الاسلامى, قم العلاقات الدولية تهران ١٤٠٣, ١٣٠صفحه.
٢ ـ متون اخلاقى متفكران خارجى:
٦ ـ بنياد ما بعدالطبيعه اخلاق [گفتارى در حكمت كردار], ايمانوئل كانت, ترجمه حميد عنايت, على قيصرى; خوارزمى, تهران ١٣٧٠, ١٦٦صفحه.
٧ ـ اخلاق, جورج, ادوارد مور, ترجمه اسماعيل سعادت, شركت انتشارات علمى و فرهنگى, تهران ١٣٦٦ ١٨٦صفحه.
٨ ـ فلسفه اخلاق در قرن حاضر, ج وارنوك, ترجمه و تعليقات صادق ا. لاريجانى, مركز انتشارات علمى و فرهنگى, تهران ١٣٦٢, ٢١٩صفحه.
٩ ـ علم اخلاق اپيكور, لوكرس و اسپينوزا, آ.شيشكين, ترجمه محمدتقى برومند, انتشارات شبگير, تهران ١٣٥٥, ١١٠صفحه.
و من الله التوفيق محسن كديور